Mãng cầu và quả na có phải là một? Phân biệt na dai, na bở và mãng cầu Bà Đen

Thực tế, cách gọi còn phụ thuộc vào vùng miền và đặc tính giống cây. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào tên “na” hay “mãng cầu” để kết luận chất lượng hoặc nguồn gốc của trái. Hãy cùng TAYNA - Mãng Cầu Bà Đen tìm hiểu chi tiết về tên gọi, đặc tính và phân biệt các loại quả quen thuộc này.

1. Mãng cầu và quả na có phải là một?

Trong cách gọi phổ biến tại Việt Nam, loại quả mà người miền Bắc thường gọi là quả na được người miền Nam gọi là mãng cầu ta hoặc đơn giản là mãng cầu.

Đây cũng là lý do khi tìm kiếm thông tin trên Internet, bạn có thể bắt gặp những tên gọi phong phú như:

• Quả na / Trái na
• Mãng cầu / Mãng cầu ta
• Na dai / Na bở
• Na Tây Ninh / Mãng cầu Tây Ninh
• Mãng cầu Bà Đen

Tuy nhiên, cần phân biệt với mãng cầu xiêm (mãng cầu gai). Mãng cầu xiêm là một loại quả hoàn toàn khác, thường có kích thước lớn, vỏ màu xanh đậm phủ gai mềm, thịt chua ngọt dùng làm sinh tố hoặc mứt, khác rõ rệt so với quả na / mãng cầu ta.

2. Vì sao miền Bắc gọi là na, miền Nam gọi là mãng cầu?

Việt Nam có sự đa dạng văn hóa ngôn ngữ vùng miền đối với nhiều loại nông sản. Quả na – mãng cầu là một ví dụ điển hình.

Ở miền Bắc, tên gọi “na” phổ biến từ xưa đến nay. Trong khi đó, tại Nam Bộ, người dân quen thuộc với tên gọi “mãng cầu” hoặc “mãng cầu ta” để biểu thị ước mong may mắn, bình an trong đời sống.

Vì vậy, khi một người miền Bắc hỏi mua “na” và một người miền Nam hỏi mua “mãng cầu”, trong hầu hết các trường hợp họ đang nói đến cùng nhóm trái cây thuộc chi Annona (họ Annonaceae).

3. Na dai và na bở khác nhau như thế nào?

Trong cách gọi dân gian, na thường được người tiêu dùng nhắc đến với hai nhóm chính là na dai và na bở.

Na dai (Mãng cầu dai)

Na dai thường được nhận biết qua đặc điểm thịt quả có độ dẻo dai, múi dính chặt vào vỏ và kết cấu tương đối chắc chắn khi chín vừa. Vỏ na dai mỏng, mắt nở to phẳng và dễ bóc. Khi vận chuyển xa, loại na dai có kết cấu chắc thường có lợi thế hơn nếu được thu hoạch đúng độ già sinh lý và bọc xốp cẩn thận.

Na bở (Mãng cầu bở)

Na bở khi chín phần thịt mềm, múi rời rạc và rất dễ bóc vỏ. Đây là đặc tính khiến nhiều người ưa thích vị ngọt đậm và cảm giác mềm mượt khi ăn. Tuy nhiên na bở nhanh chín mềm hơn và dễ dập nếu va đập mạnh.

Tuy vậy, tên gọi “dai” hay “bở” chủ yếu phản ánh đặc tính giống và cảm quan thu hoạch. Chất lượng thực tế của quả còn phụ thuộc rất lớn vào thổ nhưỡng vùng trồng, thời tiết, độ già khi hái và kỹ thuật chăm sóc của nhà vườn.

4. Vậy mãng cầu Bà Đen là gì?

Mãng cầu Bà Đen là thương hiệu nông sản gắn liền với vùng trồng chuyên canh nổi tiếng tại Tây Ninh, đặc biệt là khu vực thung lũng xung quanh chân núi Bà Đen.

Điều làm nên sự khác biệt của Mãng Cầu Bà Đen Tây Ninh không chỉ ở đặc tính giống dai ngọt mà còn ở điều kiện tự nhiên vô cùng ưu đãi:

• Thổ nhưỡng: Đất xám phù sa cổ quanh núi lửa cổ Bà Đen có độ thoát nước cực tốt.
• Khí hậu: Nền nhiệt nhiều nắng, biên độ nhiệt ngày đêm cao giúp cây tích tụ lượng đường tự nhiên đậm đà.
• Kinh nghiệm canh tác: Kỹ thuật thụ phấn bổ sung trên cành, bao trái an toàn tránh côn trùng và quy trình thu hoạch rải vụ quanh năm.

Sản phẩm Mãng Cầu Bà Đen đã được Cục Sở hữu Trí tuệ cấp Chỉ dẫn Địa lý quốc gia và chứng nhận đạt chuẩn VietGAP & OCOP 3 Sao.

5. Mãng cầu Bà Đen có phải là na dai không?

Đây là thắc mắc khá phổ biến của người tiêu dùng miền Bắc khi tìm mua đặc sản Tây Ninh.

Tên gọi “Mãng cầu Bà Đen” chủ yếu nhấn mạnh đến nguồn gốc xuất xứ và chỉ dẫn địa lý của vùng trồng Tây Ninh. Trong khi đó, những tên gọi như “na dai” hay “na bở” thường được dùng để mô tả giống và đặc tính cảm quan của quả.

Phần lớn mãng cầu được trồng tại vùng Bà Đen Tây Ninh thuộc nhóm mãng cầu dai cho thịt dai dẻo, ngọt thanh và ít hạt. Tuy nhiên, không nên hiểu đơn giản rằng tất cả mãng cầu Bà Đen là một loài cây hoàn toàn tách biệt với “quả na”, hoặc cứ gọi “na dai” thì mặc định là mãng cầu Bà Đen.

6. Cách nhận biết một trái mãng cầu đạt độ già

Dù gọi là na hay mãng cầu, khi chọn mua thì độ già của quả mới là yếu tố quyết định độ ngon ngọt sau khi chín. Một số đặc điểm nhận biết trái mãng cầu già chuẩn lứa hái:

• Hình dáng: Quả phát triển đầy đặn, tròn đều, không bị biến dạng.
• Mắt gai: Các mắt trên vỏ nở to, kẽ mắt xòe rộng màu trắng ngà hoặc ửng hồng.
• Màu vỏ: Chuyển từ xanh đậm sang màu xanh vàng nhạt sáng đẹp.
• Cuống quả: Cuống còn tươi chắc, bề mặt quả không bị dập nát hay có vết sâu bệnh.

7. Tại sao mãng cầu mua về chưa ăn được ngay?

Mãng cầu là loại trái cây thuộc nhóm hô hấp đột biến (tiếp tục chín sau khi thu hoạch). Để thuận lợi cho quá trình đóng thùng vận chuyển xa (từ Tây Ninh đi TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng...), nhà vườn TAYNA - Mãng Cầu Bà Đen chủ động hái trái khi vừa đạt độ già sinh lý tốt nhất thay vì đợi chín mềm trên cây.

Khi nhận hàng, người mua chỉ cần xếp trái nơi khô ráo thoáng mát ở nhiệt độ phòng. Sau 2-4 ngày, quả sẽ tỏa hương thơm ngọt ngào, vỏ mềm tay là thời điểm thưởng thức ngon nhất.

8. Na hay mãng cầu – gọi thế nào mới đúng?

Cả hai cách gọi đều hoàn toàn chính xác và thể hiện nét đẹp ngôn ngữ phong phú của người Việt.

Nếu bạn ở miền Bắc, cách gọi quả na là gần gũi nhất. Nếu bạn ở Nam Bộ, tên gọi mãng cầu lại rất đỗi thân thương. Còn khi nói đến Mãng Cầu Bà Đen, đó là niềm tự hào về sản vật nông sản nổi tiếng của vùng đất Tây Ninh.

Vì vậy, thay vì phân phân “na hay mãng cầu mới đúng”, điều quan trọng nhất khi chọn mua là tìm nguồn cung uy tín, chọn đúng quả già đủ tuổi hái và bảo quản đúng cách để thưởng thức trọn vẹn vị ngon ngọt tự nhiên.